Çimen ve Bahçe
Mevsim Mevsim Yapılacak Bahçe İşleri
Bahçe işleri yıl boyunca sürer, ama her mevsimin kendine has bir görevi vardır. Mevsime göre bahçe bakımı kısaca şöyle işler: ilkbaharda toprağı hazırlar ve ekim yaparsınız, yazın sulama ve hasada odaklanırsınız, sonbaharda temizlik yapıp kışlık hazırlık başlatırsınız, kışın ise planlama, budama ve dinlenme dönemidir. Aşağıdaki takvimi kendi yörenizin havasına göre bir iki hafta kaydırarak uygulayabilirsiniz.
Neden mevsimlere göre çalışmak gerekir?
Bitkiler takvime değil sıcaklığa ve gün uzunluğuna bakar. Yanlış zamanda yapılan doğru iş bile sonuç vermez.
- Soğuk toprağa atılan tohum çürür, çimlenmez.
- Yaz ortasında yapılan ağır budama bitkiyi güneş yanığına açık bırakır.
- Sonbaharda verilen aşırı gübre, kışa dayanıksız yumuşak sürgünler üretir.
Bu yüzden ilk yıl hedefiniz "her şeyi yapmak" değil, doğru sırayı öğrenmek olsun.
İlkbahar: Kuruluş ve ekim mevsimi
En yoğun dönem burasıdır. Toprak elinizde topak yapmayacak kadar kuruduğunda işe başlayın.
Erken ilkbahar
- Kışın kırılan dalları, kuru gövdeleri temizleyin.
- Toprağı havalandırın, üzerine kompost veya yanmış hayvan gübresi serin. Toprak hazırlığını ayrıntılı anlatan rehberi mutlaka okuyun.
- Meyve ağaçlarında ve gül gibi çalılarda şekil budamasını tamamlayın.
- Marul, ıspanak, roka, bezelye, turp gibi serin sever sebzeleri ekin.
- Domates, biber, patlıcan fidelerini iç mekânda veya serada başlatın.
- Sulama hortumunu, damlama hatlarını kontrol edin; tıkalı deliği şimdi görün.
Geç ilkbahar
- Don riski tamamen geçince sıcak sever fideleri dışarı alın. Fideleri birkaç gün dışarıda tutup "sertleştirin".
- Yazlık çiçekleri, fesleğen gibi baharatları dikin.
- Yabancı otları küçükken alın; kökleşen ot on kat emek ister.
- Toprağın üstüne malç serin. Nem tutar, ot çıkışını azaltır.
- Yaprak bitleri ve salyangozları kontrol etmeye başlayın.
Yaz: Sulama, hasat ve koruma
Yazın işi azdır ama düzenlidir. Bir hafta ihmal, bütün sezonu geriye atar.
- Sulama: Sabah erken veya akşamüstü sulayın. Sık ve az değil, seyrek ve derin sulayın. Kökler suyu aşağıda arasın.
- Hasat: Sebzeyi olgunlaşınca toplayın. Toplanan bitki yeni ürün yapar; dalda kalan ürün bitkiyi durdurur.
- Gölgeleme: Aşırı sıcakta marul, ıspanak gibi bitkilere gölge ağı veya perde yapın.
- Destek: Domates, fasulye, hıyar gibi bitkileri düzenli bağlayın.
- Solmuş çiçek temizliği: Kurumuş çiçekleri koparın, çiçeklenme uzar.
- Gübre: Meyve veren sebzelere iki üç haftada bir sıvı besin verin.
- Zararlı takibi: Yaprak altlarına bakın. Erken görülen sorun kolay çözülür.
Balkon ve teras bahçelerinde saksı toprağı çok çabuk kurur. Yazın günde bir, sıcak günlerde iki kez kontrol edin.
Sonbahar: Toparlama ve gelecek yılın temeli
Yeni başlayanların en çok atladığı mevsim burasıdır. Oysa iyi bir sonbahar, kolay bir ilkbahar demektir.
- Bitmiş yazlık sebzeleri sökün. Hastalıklı bitkileri komposta atmayın.
- Yaprakları toplayıp kompost yapın veya malç olarak kullanın.
- Lale, nergis, sümbül gibi soğanlı çiçekleri toprağa dikin.
- Sarımsak, soğan ve bazı yörelerde bakla ekin.
- Çok yıllık bitkileri bölerek çoğaltın; çelikle üretim için de iyi bir dönemdir.
- Boş yatakları çıplak bırakmayın. Yeşil gübre ekin veya kalın malç serin.
- Saksıları duvara yakın, rüzgârdan korunaklı yere çekin.
- Sulama sıklığını kademeli azaltın.
Kış: Planlama, bakım ve onarım
Bahçe uyur, bahçıvan düşünür. Kış aylarında yapılacaklar:
- Geçen sezonun notlarını gözden geçirin. Ne iyi verdi, ne verimsizdi?
- Kâğıt üzerinde yerleşim planı çizin. Güneş alan bölgeleri işaretleyin; ekim nöbetini planlayın.
- Tohum ve fide siparişlerini erken verin.
- Makas, kürek ve çapayı temizleyip bileyin, yağlayın.
- Yaprak dökmüş meyve ağaçlarında kış budaması yapın (don olmayan bir günü seçin).
- Hassas bitkilerin kökünü saman, çam kabuğu veya kuru yaprakla örtün.
- Ağır kar yükünü çalıların üzerinden silkeleyin, dallar kırılmasın.
- Kışın da yağış olmayan haftalarda kap bitkilerini az miktarda sulayın.
Tek bakışta yıllık takvim
| Mevsim | Ana iş | Sulama | Gübre |
|---|
| İlkbahar | Toprak hazırlığı, ekim, dikim | Orta | Kompost + başlangıç gübresi |
| Yaz | Sulama, hasat, zararlı takibi | Yüksek | Düzenli sıvı besin |
| Sonbahar | Temizlik, soğan dikimi, malçlama | Azalan | Sadece organik madde |
| Kış | Planlama, budama, alet bakımı | Çok az | Yok |
Yeni başlayanlar için üç kural
- Küçük başlayın. Tek bir yatak ve