Kısa cevap: Bölgeye uygun bahçe bitkileri, üç soruya verdiğiniz cevapla belirlenir: Kışın en soğuk gece kaç dereceye düşüyor? Yazın kaç gün 30 derecenin üzerinde kalıyor? Yılda ne kadar yağış alıyorsunuz? Bu üç veriyi bildiğinizde, katalogdaki yüzlerce bitkiyi hızla eleyip gerçekten yaşayacak olanları seçebilirsiniz. Geri kalanı toprak, güneş ve sulama detayıdır.
Bahçe alışverişine çıkmadan önce küçük bir not defteri açın. İçine şunları yazın:
Bu bilgilerin çoğu için komşunuza sormak yeterlidir. Uzun yıllardır bahçe yapan biri, hangi ağacın kış zararı gördüğünü ezbere bilir. Mahallenizdeki fidancı da aynı işi görür.
Aşağıdaki tablo kesin kural değil, yön göstericidir. Aynı ilin iki ilçesi bile farklı davranabilir.
| İklim tipi | Belirgin zorluk | Genelde iyi sonuç veren bitkiler |
|---|---|---|
| Akdeniz / Ege kıyısı | Uzun ve kurak yaz | Zeytin, defne, biberiye, lavanta, kekik, nar, incir, domates, patlıcan, biber |
| Karadeniz kıyısı | Yüksek nem, çok yağış | Fındık, ortanca, çay, kivi, ahududu, marul, ıspanak, lahana |
| Marmara | Değişken geçiş iklimi | Asma, ayva, erik, gül, fesleğen, kabak, fasulye |
| İç Anadolu | Sert kış, düşük yağış, gece-gündüz farkı | Elma, kayısı, vişne, soğan, patates, nohut, lale, sedum |
| Doğu Anadolu / yüksek rakım | Kısa yetişme sezonu | Turp, marul, pazı, bezelye, dağ çileği, yerel elma çeşitleri |
| Güneydoğu | Aşırı yaz sıcağı | Antep fıstığı, üzüm, karpuz, bamya, susam, biber |
Bahçenizin tamamı aynı iklime sahip değildir. Bu farklar, bölgenize göre "imkânsız" görünen bitkileri mümkün kılar.
Güneşin bahçenizde gün içinde nasıl dolaştığını bir hafta boyunca izlemek, bitki seçimini yarı yarıya kolaylaştırır. Alanı güneş alma süresine göre bölgelere ayırmak, sonradan yer değiştirme zahmetinden kurtarır.
İklim doğru, toprak yanlışsa sonuç yine hüsran olur. Killi ve ağır toprakta lavanta çürür; kumlu toprakta lahana susuz kalır. Elinize aldığınız nemli toprağı sıkın: dağılmıyorsa killi, hemen dökülüyorsa kumludur. Dikim öncesi toprak hazırlığı, bölge uyumundan sonra gelen ikinci en önemli adımdır.
Fidan ya da tohum etiketinde şu üç bilgi aranır:
Yerel çeşitler burada büyük avantaj sağlar. Yörenizde nesillerdir ekilen bir fasulye ya da domates tohumu, o iklimde denenmiş demektir. Pazarda tohum satan üreticilere sormak, en sağlam bilgi kaynağıdır.