Kendi Kompostunu Bahçede Yapma

Kısa cevap: Evde kompost yapımı için bir köşe, bir yığın ya da kapaklı bir kutu yeterlidir. Mutfaktan çıkan sebze kabuklarını, bahçeden çıkan kuru yaprak ve çim posasını katman katman üst üste koyarsınız. Karışım nemli tutulur, iki üç haftada bir havalandırılır. 2–6 ay içinde koyu renkli, orman toprağı kokan bir malzeme elde edersiniz. Bunu toprağa karıştırır ya da yüzeye serpersiniz.

Kompost Neden İşe Yarar?

Kompost gübre değildir; toprak düzenleyicidir. Etkisi yavaş ama kalıcıdır.

• Killi toprağı gevşetir, kumlu toprağın su tutmasını artırır.
• Toprağın canlılığını besler; solucan ve faydalı mikroorganizmaları çoğaltır.
• Bitki köklerinin daha kolay yayılmasını sağlar.
• Mutfak atığının önemli bir kısmını çöpten çıkarır.

Toprağınızın yapısını iyileştirme konusuna hazırlık aşamasında baktıysanız, kompost o işin devamıdır. Bahçe toprağını hazırlarken en çok başvuracağınız malzeme budur.

Kompostun İki Temel Malzemesi

Her şeyi iki gruba ayırın. İsimleri karıştırmayın; oran her şeyi belirler.

Oran: Hacimce yaklaşık 2–3 ölçü kahverengi, 1 ölçü yeşil. Kokan bir yığın neredeyse her zaman "fazla yeşil, az kahverengi" demektir.

Kesinlikle Atmayın

• Et, balık, kemik, süt ürünleri, yağ
• Pişmiş ve soslu yemek artıkları
• Evcil hayvan dışkısı
• Hastalıklı bitki parçaları, tohuma kaçmış yabani otlar
• Kömür külü, boyalı-vernikli tahta, parlak baskılı kağıt

Nerede ve Neyle Yapılır?

1. Açık yığın: En basiti. Yarı gölge bir köşede 1x1 metre alan yeterlidir. Doğrudan toprak üstünde kurun; solucanlar aşağıdan gelir.
2. Tahta veya paletli kutu: Dört tarafı hava alan bir çerçeve. Yığını derli toplu tutar.
3. Hazır kompost kutusu: Balkon ve teras için uygundur. Kapaklı olduğu için sinek ve koku sorununu azaltır.
4. Solucan kovası: Küçük alanlarda mutfak atığı için pratik. Sadece mutfak atığını alır, bahçe posasını almaz.

Yeri seçerken suya yakınlık önemlidir. Yığını arada ıslatmanız gerekecek.

Adım Adım Kurulum

1. Taban: En alta 10–15 cm kalınlığında kaba malzeme koyun. İnce dallar, saman, kalın karton parçaları. Bu katman hava dolaşımı ve drenaj sağlar.
2. Katmanlama: Bir kat yeşil, üstüne iki kat kahverengi. Her mutfak kovasını boşalttığınızda üzerini kuru yaprak veya kartonla örtün.
3. Küçültme: Malzemeyi 2–5 cm boyutlarına getirin. Küçük parça hızlı çürür. Kalın dalları makasla kısaltın.
4. Nem: Sıkılan sünger kıvamı hedeftir. Bir tutam alıp sıkın; birkaç damla su geliyorsa doğru. Su akıyorsa kuru malzeme ekleyin.
5. Havalandırma: 2–3 haftada bir bel veya dirgenle alt üst edin. Kenardaki malzemeyi ortaya alın.
6. Örtü: Üstünü çuval, karton veya kapakla örtün. Yağmurda boğulmaz, sıcakta kurumaz.

Ne Zaman Hazır?

Sıcak yöntemde (düzenli çevirme, iyi oran) 2–3 ay. Üşengeç yöntemde 6–12 ay. Hazır kompostun üç işareti:

• Renk: Koyu kahve, neredeyse siyah.
• Koku: Nemli orman zemini kokusu. Ekşi veya amonyak kokusu varsa beklemesi gerekir.
• Doku: Ufalanır, içindeki malzemeler tanınmaz. Birkaç sert parça kalırsa eleyip yeni yığına atın.

Nasıl Kullanılır?

• Sebze yatağına: Ekimden 2–3 hafta önce üst 10–15 cm toprağa karıştırın.
• Malç olarak: Bitkilerin çevresine 2–3 cm serin. Gövdeye değdirmeyin.
• Saksı harcında: Toplam hacmin en fazla üçte biri kadar. Fazlası su tutar, kök havasız kalır.
• Fide toprağı olarak kullanmayın. Ham kompost çimlenmeyi engelleyebilir.

Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

Küçük Alanlar İçin Notlar

Balkonda da olur. Kapaklı bir