Çimen ve Bahçe
Bahçe Sulama: Sıklığı, Miktarı ve Zamanı
Kısa cevap: Çoğu bahçe bitkisi için doğru yaklaşım "seyrek ama bol" sulamadır. Haftada 1–3 kez, toprağın 15–20 cm derinliğini ıslatacak kadar su verin. En iyi bahçe sulama zamanı ve sıklığı sabah erken saatler ve toprağın üst 3–5 cm'inin kuruduğu andır. Her gün azıcık su vermek, kökleri yüzeyde tutar ve bitkiyi zayıflatır.
Sulama Kararını Takvim Değil Toprak Verir
"Pazartesi ve perşembe sularım" demek pratik görünür ama yanıltıcıdır. Hava sıcaklığı, rüzgâr, yağış ve toprak yapısı her hafta değişir. Bu yüzden önce toprağa bakın.
Parmak testi
- İşaret parmağınızı toprağa 5 cm sokun.
- Nemli ve serin geliyorsa sulamayın.
- Kuru ve tozlu geliyorsa sulayın.
- Çamur gibi yapışıyorsa fazla sulamışsınız, bekleyin.
Bitkiye bakın, ama dikkatli
Öğle saatlerinde yaprakların hafif düşmesi normaldir. Bitki sıcaktan korunur. Akşamüstü hâlâ pörsükse su gerçekten gerekiyordur. Sabah sarkık duran bitki ise ya çok kuru ya da kökleri boğulmuş demektir.
Sulama Sıklığını Belirleyen 5 Etken
- Toprak tipi: Kumlu toprak çabuk kurur, daha sık sulama ister. Killi toprak suyu tutar, seyrek sulanır. Organik maddeyle iyileştirilmiş toprak ikisinin ortasıdır; bahçe toprağını hazırlama aşamasında kompost eklemek sulama yükünü belirgin şekilde azaltır.
- Güneş miktarı: Gün boyu güneş alan bölgeler, yarı gölge alanlara göre neredeyse iki kat hızlı kurur. Bahçenizi güneş durumuna göre bölgelendirdiyseniz sulama planı da kendiliğinden ortaya çıkar.
- Bitkinin kök derinliği: Marul, ıspanak, fide gibi yüzeysel köklüler sık ve az; domates, biber, meyve ağaçları seyrek ve derin sulanır.
- Kap mı, toprak mı: Saksı ve balkon bahçeleri en hızlı kuruyan yerlerdir. Yazın günde bir, çok sıcak günlerde günde iki kez su gerekebilir.
- Mevsim ve rüzgâr: İlkbaharda haftada bir yeten su, temmuzda iki üç katına çıkar. Rüzgârlı günler yağmursuz sıcak günler kadar kurutucudur.
Ne Kadar Su? Miktarı Ölçmenin Basit Yolu
Genel hedef: haftada toplam 20–25 mm su. Bunu ölçmek için hortumun altına düz kenarlı bir kap (konserve kutusu, yoğurt kabı) koyun. Kapta 2 cm su birikene kadar geçen süreyi not edin. Artık her seferinde ne kadar süre sulayacağınızı bilirsiniz.
- Sebze yatağı: Her sulamada 10–15 cm derinlik ıslanacak kadar.
- Yeni dikilen fide: İlk 7–10 gün her gün az miktarda, sonra kademeli olarak seyreltin.
- Genç ağaç ve çalı: Haftada bir, gövde çevresine yavaş akışla 10–20 litre.
- Saksı: Su, saksının altından çıkana kadar. Tabakta biriken suyu 15 dakika sonra boşaltın.
Günün Hangi Saatinde Sulamalı?
| Saat | Durum |
|---|
| 05:00–09:00 | En iyi. Buharlaşma az, yapraklar gün içinde kurur, kökler sıcağa hazırlanır. |
| 11:00–16:00 | Kaçınılmalı. Suyun büyük kısmı buharlaşır, ıslak yaprakta güneş lekesi olur. |
| 17:00–19:00 | Kabul edilebilir. Sabah mümkün değilse tercih edin, sadece toprağı sulayın. |
| Gece | Riskli. Yaprak sabaha kadar ıslak kalır, mantar hastalıkları artar. |
Aşırı Sulama ve Az Sulama Nasıl Ayırt Edilir?
Aşırı sulama belirtileri
- Alt yapraklar sararır, dökülür.
- Yaprak pörsük ama toprak ıslak.
- Toprak yüzeyinde yeşil yosun, küf kokusu.
- Kök ucu kahverengi ve yumuşak.
- Sinek benzeri küçük böcekler artar.
Su eksikliği belirtileri
- Yaprak kenarları kuru ve gevrek.
- Toprak çatlamış, saksı hafiflemiş.
- Çiçek ve meyve dökümü, büyümenin durması.
- Domateste dip çürüklüğü, salatalıkta acılık.
Not: Aşırı sulama, yeni başlayanların en sık yaptığı hatadır. Su fazlası topraktaki havayı kovar, kök nefes alamaz. Zararlı ve hastalık baskısının artmasının arkasında da çoğu zaman sürekli ıslak toprak vardır.
Suyu Verimli Kullanmanın Yolları
- Malç: Toprağın üstüne 3–5 cm saman, kuru yaprak veya ağaç kabuğu serin. Buharlaşma azalır, sulama aralığı uzar.
- Kök bölgesine sulama: Yaprağı değil, gövde çevresini ıslatın.
- Damlama veya sızdıran hortum: Küçük bahçede bile kurulumu kolaydır, suyu yavaş ve doğru yere verir.
- Çanak açma: Bitkinin çevresine küçük bir set yapın; su kaçmadan aşağı iner.
- Benzer bitkileri bir arada dikme: Su ihtiyacı yakın bitkileri aynı yatağa alın. Yerleşim planını yaparken bunu düşünmek işinizi kolaylaştırır.
- Yağmur suyu toplama: Bir varil bile yazın birkaç sulamayı karşılar.
Mevsimlere Göre Kaba Plan
- İlkbahar: Haftada 1 kez, yağışa göre atlayın. Fideler için toprağı nemli tutun.
- Y