Çimen ve Bahçe

Ev Bahçesinde Sebze Nasıl Yetiştirilir

Kısa cevap: Evde sebze yetiştirme üç şeye bağlı: bol güneş, gevşek ve besleyici toprak, düzenli sulama. Günde en az 6 saat güneş alan bir yer seçin. Toprağı bir karış derinliğinde havalandırıp kompost karıştırın. Domates, biber ve salata gibi kolay türlerle başlayın. Fide alarak işe girişmek, tohumdan başlamaktan daha az risklidir. İlk yıl 3-4 çeşitle sınırlı kalın; alanı büyütmek her zaman mümkün.

1. Yeri doğru seçin

Sebzelerin çoğu güneş sever. Yer seçimi, gübreden de sulamadan da önemlidir.

Güneş: Meyve veren sebzeler (domates, biber, patlıcan, kabak) günde 6-8 saat direkt güneş ister. Yapraklılar (salata, ıspanak, roka) 4 saatle idare eder.
Su yakınlığı: Hortum uzanmıyorsa sulamayı ihmal etme riski yükselir. Yatağı su kaynağının yakınına kurun.
Rüzgâr: Sürekli rüzgâr alan köşeler bitkileri kurutur. Duvar veya çit yanı daha korunaklıdır.
Drenaj: Yağmurdan sonra su birikiyorsa o noktaya ekim yapmayın. Kökler boğulur.

Bahçeniz yoksa balkon da olur. Saksı ve yükseltilmiş yatak kullanarak küçük alanlarda bahçe kurmak fazlasıyla mümkündür. Sitedeki balkon ve teras rehberi bu konuda ölçü ve kap önerileri veriyor.

2. Toprağı hazırlayın

Sebze bahçesinin belkemiği topraktır. Sert, killi ya da taş gibi kuru toprakta hiçbir tohum iyi sonuç vermez.

Otları kökleriyle temizleyin.
Toprağı 25-30 cm derinlikte bellemeyle gevşetin.
Üzerine 5-8 cm kalınlığında kompost veya yanmış hayvan gübresi serin.
Tırmıkla karıştırın, yüzeyi düzleyin.
Ekimden önce 1-2 hafta dinlendirin.

Toprağınız çok killiyse kum ve organik madde ekleyin. Çok kumluysa kompost oranını artırın. Toprak hazırlığı adımlarını ayrıntılı anlatan sayfa, harç karışımları için de yol gösterir.

3. Ne ekeceğinize karar verin

Yeni başlayan biri için altın kural: yediğiniz şeyi ekin. Sevmediğiniz sebzeye bakmak zor gelir.

Kolay başlangıç sebzeleri

Sebze	Ekim şekli	Hasat	Not
Domates	Fide	70-90 gün	Mutlaka herek/ip desteği
Biber	Fide	70-85 gün	Sıcak sever, geç dikin
Marul / salata	Tohum veya fide	40-55 gün	Yarı gölgede de olur
Roka	Tohum	25-35 gün	Sık aralıklarla tekrar ekin
Turp	Tohum	25-30 gün	En hızlı sonuç veren
Salatalık	Fide	50-70 gün	Dikey büyütün, yer kazanın
Fasulye	Tohum	55-70 gün	Toprağı zenginleştirir

Zamanlama yörenize göre değişir. Son don tarihi geçmeden domates ve biber dikmeyin. Bölgenizde hangi bitkilerin yetiştiğini anlatan sayfa, iklim uyumu için iyi bir başlangıç noktası.

4. Dikim ve aralıklar

En sık yapılan hata sıkı dikimdir. Bitkiler büyüdükçe havasız kalır, hastalık yayılır.

Domates: 50-60 cm arayla. Fideyi ilk yapraklara kadar derin dikin, gövdeden yeni kök çıkarır.
Biber: 35-40 cm arayla.
Salatalık: 40 cm arayla, yanına file veya kazık.
Marul: 25 cm arayla.
Turp, roka: 5-8 cm arayla, sıra sıra.

Dikimi akşamüstü yapın. Fideyi diktikten sonra hemen ve bolca sulayın. İlk hafta güneş yakıcıysa gölgelik gerin.

5. Sulama düzeni

Sık ve az değil, seyrek ve derin sulayın. Kökler aşağı iner.
Sabah erken sulayın. Akşam sulaması yaprakları geceye ıslak bırakır, mantar davet eder.
Suyu gövdenin dibine verin, yaprağa değil.
Parmağınızı 3-4 cm daldırın. Kuruysa sulayın, nemliyse bekleyin.
Toprağın üzerine saman, kuru yaprak veya talaş serin. Malç nemi tutar, ot bastırır.

Yaz ortasında saksılar günde bir, hatta sıcak günlerde iki kez su isteyebilir. Sulama sıklığı ve miktarını ayrıntılandıran rehber ölçü vermekte işe yarar.

6. Bakım: budama, gübre, destek

Domates koltuk alma: Gövde ile yan dal arasından çıkan filizleri küçükken koparın. Enerji meyveye gider.
Destek: Domates ve fasulyeyi ip veya kazıkla bağlayın. Bağı gevşek atın.
Gübre: Meyve tutmaya başlayınca 2-3 haftada bir organik sıvı gübre verin. Fazla azot yaprak yapar, meyve yapmaz.
Ot temizliği: Haftada bir 10 dakika, ayda bir 2 saatten iyidir.
Hasat: Düzenli toplayın. Bitki üzerinde kalan olgun meyve yeni ürünü yavaşlatır.

7. Zararlı ve hastalıklarda ilk müdahale

Yaprak biti: Basınçlı su ya da sulandırılmış arap sabunu.
Salyangoz: Elle toplama, kap dibine kül veya kırık yumurta kabuğu.

Diğer yazılar