Domates Yetiştirme Adım Adım

Kısa cevap: Domates, fideyi doğru zamanda dikerseniz ve düzenli sularsanız evde rahat yetişen bir sebzedir. Tohumu son donlardan 6-8 hafta önce iç mekânda ekin, hava ısındığında fideyi bahçeye ya da en az 20 litrelik saksıya aktarın, günde en az 6 saat güneş alan bir yer seçin, gövdeyi destek çubuğuna bağlayın, koltuk altı sürgünlerini koparın ve meyveler renk almaya başladıkça toplayın. Domates nasıl yetiştirilir sorusunun özeti bu; ayrıntılar aşağıda adım adım.

1. Çeşit seçimi: İlk karar en önemlisi

Yeni başlayan biri için doğru çeşit, yarım başarı demektir. Domatesler kabaca iki gruba ayrılır:

• Sırık (belirsiz büyüyen) domates: Sürekli uzar, sezon boyu meyve verir. Destek ister. Bahçe için ideal.
• Bodur (belirli büyüyen) domates: Belli bir boya gelir, meyvesini kısa sürede verir. Saksı ve balkon için uygun.

İlk yılınızda çeri (kiraz) domates deneyin. Daha çabuk olgunlaşır, çatlamaya daha dirençlidir ve tek bitki bile bol ürün verir. Balkonda yetiştirecekseniz küçük alanlarda bahçe kurma konusundaki önerileri de göz önünde bulundurun; rüzgâr ve saksı hacmi orada belirleyici olur.

2. Tohum ekimi

1. Bölgenizdeki son don tarihinden 6-8 hafta önce başlayın.
2. Viyol ya da küçük saksıları hafif, elenmiş harçla doldurun.
3. Tohumu 0,5 cm derine bırakın, üzerini ince harçla örtün.
4. Püskürterek nemlendirin. Yüzeyin kurumasına izin vermeyin.
5. 18-24 °C arası bir yerde tutun. Çimlenme genelde 5-10 gün sürer.
6. Filizler çıkınca en aydınlık pencereye alın. Işık azsa gövdeler incecik uzar.

İki gerçek yaprak çıktığında en güçlü fideyi bırakıp diğerlerini seyreltin. Fideler 10-12 cm olduğunda daha büyük saksıya şaşırtın. Uğraşmak istemiyorsanız hazır fide almak da tamamen geçerli bir yoldur.

3. Toprak ve yer hazırlığı

Domates açtır ve ıslak toprakta kök çürüklüğüne gider. Bu yüzden:

• Dikimden 2-3 hafta önce toprağı bir kürek derinliğinde gevşetin.
• Metrekareye bir kova yanmış gübre veya olgun kompost karıştırın.
• Su tutan ağır killi toprağa kum ve organik madde ekleyin.
• Saksıda mutlaka drenaj deliği olsun, altına çakıl serin.

Yeri seçerken güneşi ölçün. Sabah güneşi alan, öğleden sonra hafif gölgelenen noktalar sıcak yazlarda avantajlıdır. Bahçe toprağını hazırlama ve güneşe göre bölgelendirme başlıkları bu aşamada işinizi çok kolaylaştırır.

4. Dikim

1. Gece sıcaklığı 10 °C altına düşmeyi bıraksın.
2. Fideyi bir hafta boyunca günde birkaç saat dışarı çıkarıp sertleştirin.
3. Çukuru derin açın; fideyi alt yapraklarını koparıp gövdesinin üçte biri toprağa girecek şekilde dikin. Gömülen gövdeden yeni kök çıkar.
4. Bitkiler arası 45-60 cm, sıralar arası 70-80 cm bırakın. Sıkışık dikim mantar hastalığı davet eder.
5. Destek çubuğunu dikimle birlikte çakın; sonra çakarsanız kökleri yaralarsınız.
6. Bol su verin, gövde çevresine saman veya kuru yaprak malç serin.

5. Sulama ve besleme

Domatesin en çok hata yapılan konusu sudur. Kural: seyrek ama derin.

• Toprağın 3-4 cm altı kuruduğunda sulayın. Genelde bahçede 2-3 günde bir, saksıda sıcak günlerde her gün.
• Suyu kökten verin. Yaprakları ıslatmak leke hastalıklarını tetikler.
• Sabah erken sulayın.
• Su miktarını ani değiştirmeyin; çatlama ve dip çürüklüğü bundan çıkar.
• İlk meyveler bağlandığında 2-3 haftada bir potasyumu yüksek organik gübre verin.

Yaprakların öğle saatinde hafif pörsümesi normaldir. Akşam da pörsükse su eksiktir; sabah da pörsükse fazla sudan boğulmuş olabilir.

6. Budama ve destek

• Sırık çeşitlerde yaprak ile gövde arasından çıkan koltuk sürgünlerini küçükken elle koparın.
• Toprağa değen alt yaprakları kesin.
• Gövdeyi her 20-25 cm'de bir bezle ipe bağlayın; teli gövdeye gömmeyin.
• Bodur çeşitleri budamayın, sadece destekleyin.
• Sezon sonuna 5-6 hafta kalınca tepeyi kesin; bitki enerjiyi mevcut meyveye verir.

7. Sorunlar ve çözümler