Çimen ve Bahçe
Balkon Bahçesinde Salata ve Marula Yetiştirme
Kısa cevap: Salata ve marul, balkonda en hızlı sonuç veren sebzelerdir. 15-20 cm derinliğinde bir saksı, günde 4-5 saat ışık ve düzenli su yeterlidir. Tohumdan ekerseniz 25-40 gün içinde ilk yaprakları toplayabilirsiniz. Dış yapraklardan hasat ederseniz aynı bitkiden haftalarca ürün alırsınız.
Neden Balkon İçin İdeal?
Balkon bahçe sebze denemelerine yeni başlayan biri için marul ve salata grubu en affedici seçimdir. Sebepleri şöyle:
- Kökleri yüzeyseldir. Derin kaplara ihtiyaç duymaz.
- Yarı gölgeyi sever. Tam güneş almayan kuzey ya da doğu balkonlarında bile yetişir.
- Hızlı büyür. Sabırsız bir başlangıç için motivasyon verir.
- Tekrar tekrar hasat edilir. Tek ekimden birkaç kez ürün alınır.
- Serin havayı tolere eder. İlkbahar ve sonbahar onun mevsimi.
Hangi Çeşidi Seçmeli?
Balkon için baş yapan çeşitler yerine yaprak veren çeşitler daha mantıklıdır. Yaprak çeşitleri yer kaplamaz ve sürekli hasat verir.
| Çeşit |
Hasat süresi |
Not |
| Yağlı yaprak marul |
35-45 gün |
Yumuşak yaprak, gölgeye dayanıklı |
| Kıvırcık (yeşil/kırmızı) |
30-40 gün |
Dış yapraktan sürekli hasat |
| Roka |
20-30 gün |
En hızlısı, acı aroma |
| Marul karışımı (baby leaf) |
25-30 gün |
Sık ekilir, makasla biçilir |
| Aysberg / göbekli |
60-80 gün |
Geniş kap ve bol ışık ister |
Kap ve Toprak
Kap seçimi
- Derinlik: en az 15 cm, ideali 20 cm.
- Uzun dikdörtgen balkon saksıları en verimlisidir.
- Altta mutlaka drenaj deliği olsun. Su birikirse kökler çürür.
- Plastik, metal ve terracotta olur; metal kaplar yazın çok ısınır, gölgede tutun.
- Derin olmayan geniş leğenler de olur. Yatay alan kökten önemlidir.
Toprak karışımı
Marul gevşek, nem tutan ama su biriktirmeyen toprak sever. Basit bir karışım:
- 3 ölçü torf/hazır saksı toprağı
- 1 ölçü elenmiş solucan gübresi veya yanmış hayvan gübresi
- 1 ölçü perlit (havalandırma için)
Bahçe toprağını doğrudan saksıya koymayın. Sıkışır, sertleşir ve su geçirmez. Toprak hazırlama ilkeleri konusundaki rehber, karışımın mantığını daha ayrıntılı anlatıyor.
Ekim: İki Yol
1. Tohumdan ekim (önerilen)
- Toprağı nemlendirin, düzleyin.
- Tohumları yüzeye serpin. Marul tohumu çok derine gitmemeli; 0,5 cm yeter.
- Üzerine ince bir toprak eleyin, elinizle hafifçe bastırın.
- Püskürtme ile sulayın. Hortum gibi güçlü su tohumu kaydırır.
- Çimlenme 5-10 gün sürer. Toprak bu süre boyunca nemli kalmalı.
2. Fideden dikim
- Fideler arası 15-20 cm boşluk bırakın.
- Kök boğazını gömmeyin, toprak seviyesinde kalsın.
- Diktikten sonra bol su verin, ilk 2 gün doğrudan güneşe koymayın.
Seyreltme
Fideler 3-4 cm olduğunda kalabalık yerleri seyreltin. Kopardığınız minik yaprakları salataya atın; israf olmaz. Sık kalan bitkiler cılız kalır ve hastalık kapar.
Işık ve Yer
- 4-6 saat ışık ideal. Sabah güneşi en makbulü.
- Öğle güneşi yazın yaprakları yakar. Yaz aylarında gölgeliğe alın.
- Kuzey balkonda yetişir ama daha yavaş büyür ve daha ince yaprak verir.
- Rüzgârlı balkonlarda kapları korkuluğun iç tarafına çekin.
Balkonunuzun hangi saatte nereye ışık aldığını bir gün boyunca not edin. Güneşe göre bölgelendirme yaklaşımı, bu haritayı çıkarmanın en pratik yolu.
Sulama
- Toprak sürekli hafif nemli olmalı, çamur olmamalı.
- Parmağınızı 2-3 cm sokun. Kuruysa sulayın.
- Yazın günde bir, ilkbaharda 2 günde bir tipiktir.
- Sabah erken veya akşamüstü sulayın.
- Yaprakların üstünü değil, toprağı sulayın. Islak yaprak mantar davet eder.
Susuzluk marulun en büyük düşmanıdır. Su stresi yaprakları acılaştırır ve bitkiyi çiçeğe kaçırır.
Gübreleme
- Marul azot ister; yaprak sebzesidir.
- Ekimden 3 hafta sonra başlayın.
- 2 haftada bir sıvı gübre veya seyreltilmiş solucan gübresi çayı.
- Dozu abartmayın; fazla azot yaprağı gevrek yapar ama tadı bozar.
Hasat: Doğru Teknik
- Yapraklar 10-12 cm olduğunda başlayın.
- En dıştaki 2-3 yaprağı gövde dibinden kesin.
- Ortadaki büyüme noktasına dokunmayın.
- Bitki 7-